ਜੁਲਾਈ 2007: ਅਸੀਂ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਕਿਉਂ ਹਾਂ?

             

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ, ਰਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਬਾਰੇ

ਲਿਖ ਕੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ info@panjabiblog.org ਉੱਤੇ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੋ

                         

ਇਸ ਪੰਨੇ ਤੇ ਛਪੇ ਲੇਖਕ:

ਪ੍ਰੇਮ ਮਾਨ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਰੋਜ਼ੀ ਸਿੰਘ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਹਰਬਖਸ਼ ਮਕ਼ਸੂਦਪੁਰੀ, ਬਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ, ਮਹਿੰਦਰ ਭਟਨਾਗਰ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੇਮ ਮਾਨ

           
   

       

 

ਜੁਲਾਈ 1, 2007

ਅਸੀਂ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਕਿਉਂ ਹਾਂ?
                       -ਪ੍ਰੇਮ ਮਾਨ

ਮਈ 2007 ਦੇ ਅੱਧ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਅਨ ਮੂ਼ਲ ਦੀ ਇਕ ਔਰਤ ਇਕ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਨੱਠੀ ਨੱਠੀ ਆਈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰੀ ਹੋਈ ਲਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਾਹਰ ਸੜਕ ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਪਰਵਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਪਰਵਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਿਲਕੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਸੀਹੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਜਲਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਇਸ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਣ ਲਈ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਜੋੜਾ ਕਈ ਦਿਨ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਪੁਲੀਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਤੇ ਰਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪਰਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭੱਜ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਅਖੀਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਜੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਸ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀ ਰਕਮ ਕਈ ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ। ਜ਼ਮਾਨਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਕੜੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਿਰਨ ਤੁਰਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਪਰਵਾਰ ਤੇ ਜ਼ਮਾਨਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੋਰ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਸ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕੋ ਫੋਨ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

         
          ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਲੌਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਪਰਵਾਰ ਜਿਸਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਕੈਦ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਮੂਲ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਵਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਮੀਰ ਪਰਵਾਰ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਵਪਾਰ ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕਈ ਦਿਨ ਹੀ ਇੱਥੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਹਰ ਬਾਰ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਅਤੇ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਸੀ - ਦੋ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ। ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਵਾਲਾ ਵਿਓਹਾਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? ਅਸੀਂ ਹੈਵਾਨ ਕਿਉਂ ਬਣਦੇ ਹਾਂ? ਇਸ ਇਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਕਿਉਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ? ਦੂਸਰਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਰਵਾਰ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਇੰਨਾ ਅਮੀਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਪਰਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਣਾ ਮੁਨਾਸਿਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਝਦਾ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਹੇਠਲੀਆਂ ਵੈਬ ਸਾਈਟਸ ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
       

http://www.newsday.com/news/local/longisland/ny-bzslav0516,0,1513272.story?track=rss

          

      

http://www.msnbc.msn.com/id/18828642/from/RSS/

     

     

http://cbs4denver.com/national/topstories_story_136083201.html

          ਜੂਨ 2007 ਵਿੱਚ ਇਕ ਖਬਰ ਚੀਨ ਬਾਰੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਤੇ ਵੀ ਕਈ ਦਿਨ ਆਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਉੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਰਕੀ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਗੈਰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਕ ਇੱਟਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭੱਠੇ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਬਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਹੇਠਲੀਆਂ ਵੈਬ ਸਾਈਟਸ ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

     

     

http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6733045.stm

  

  

http://www.feed24.com/go/49005617

   

          ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਗੁਲਾਮੀ 1 ਜਨਵਰੀ, 1863 ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲਿੰਕਨ ਨੇ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਸਾਡੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਦੂਜੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮਾਣ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਓਹਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕਿਉਂ? ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਅੱਠਾਂ-ਅੱਠਾ, ਦਸਾਂ-ਦਸਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਤੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੀ ਬਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰਾਤ ਦਿਨ ਕੰਮ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਦੇ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਬਾਰ ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਸੱਸ-ਸਹੁਰੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ ਵਗੈਰ ਇਕ ਕਦਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੁੱਟ ਸਕਦੀਆਂ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੁਝ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਮੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਹੀ ਜ਼ਨਾਨੀ ਦੇ ਦਬਾ ਥੱਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਬਾਰ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀਆਂ ਪਦਵੀਆਂ ਤੇ ਲੱਗੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਪਦਵੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਕੱਤਰਾਂ ਨਾਲ। ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇਖੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਕਨੇਡਾ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰ ਹਨ, ਬੇਕਨੂੰਨੇ ਲੋਕਾਂ (ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਨਹੀਂ ਹਨ) ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਓਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਲੂਕ ਬਹੁਤ ਭੈੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

         
          ਅਸੀਂ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ (ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ) ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਫ਼ਖਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਜਨਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਇਕ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਅਤੇ ਜੁਆਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਨੌਕਰ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨੌਕਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ। ਇੱਥੇ ਉਸਦਾ ਨੌਕਰਾਂ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਜਵਾਬ ਸੀ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਨੌਕਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਆਪ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

         
          ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਬਾਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਲਾਮ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਕੰਮ ਲਈ ਹੁਕਮ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚੇ ਬਿਲਕੁੱਲ ਓਹੀ ਕਰਨ ਜੋ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਭਾਵ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਚੁਨਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਬੱਚੇ ਆਪਣਾ ਕਿੱਤਾ ਵੀ ਆਪ ਚੁਨਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ। ਜੇ ਬੱਚਾ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਤਾਂ ਬਾਹਰਾ ਹੋ ਕੇ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਬੱਚਾ ਸਾਡਾ ਬੱਚਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।

         
          ਮੇਰਾ ਇਕ ਵਾਕਿਫ਼ ਪਰਵਾਰ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ-ਪਲੀ ਲੜਕੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਇਕ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਲਿਆਈ ਸੀ। ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲੜਕੀ ਦੇ ਸੱਸ ਸਹੁਰਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਲੜਕੀ ਅਤੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਲੜਕੇ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੇ ਪੁੱਛੇ ਵਗੈਰ ਕਿਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੱਸ ਸਹੁਰਾ ਵਗੈਰ ਸੱਦੇ ਦੇ ਹੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਹੋ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੂੰਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੜਕੇ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥਣ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮ ਹੈ।

         
          ਕਈ ਬਾਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੋਸਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਡੀ ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਮਿਲਾਉਣ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਡਾ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਸਾਡੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਸਾਡਾ ਕਿਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡਾ ਦੋਸਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੋ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੋਸਤ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੀ ਕਰਨ। ਸਾਡੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕੱਢਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੋਸਤ ਦੀ ਥਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਕਿਉਂ?

     
          ਇਨਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹਾਂ। ਸਰਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਤਮਾਸ਼ੇ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਦੇ ਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦੇ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਖਾਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਆਖਿਰ ਅਸੀਂ ਇਨਸਾਨ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਵਤੀਰੇ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ?

         
          ਆਖਿਰ ਅਸੀਂ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਕਿਉਂ ਹਾਂ? ਮੇਰੀ ਵਾਕਿਫ਼ ਇਕ ਬਹੁਤ ਸੁਲਝੀ ਔਰਤ ਆਮ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ''ਆਪਣੀ ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਵੀ ਤਾਂ ਪਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।" ਹੋ ਸਕਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹਉਮੈ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼? ਆਪਣੀਆਂ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਅਤੇ ਤਰੁਟੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼? ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਰੋਅਬ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਇਛਾ? ਫੋਕੀ ਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਚਾਹਤ? ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਅਗਿਆਨਤਾ, ਮੂਰਖਤਾ ਅਤੇ ਖੋਖਲਾਪਨ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਭੁੱਲ ਅਤੇ ਨੁਮਾਇਸ਼? 

    

   
         
   

       

 

ਜੁਲਾਈ 6, 2007

ਅਸੀਂ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣੇ ਕਿਉਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ - ਹੁੰਗਾਰਾ!

                                                      -ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ

 

ਅਸੀ ਸਭ ਇਕੋ ਹੀ ਥੈਲੀ ਦੇ ਚੱਟੇ ਵੱਟੇ ਹਾਂ ਸਾਡਾ ਸਾਰਿਆ ਦਾ ਮਨ, ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਸੋਚ ਇਕੋ ਹੈ ਇਹ ਇਨਸਾਨੀ  ਮਨ, ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਸੋਚ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰਿਆਂ ਤੋਂ, ਕਲਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕ,ੇ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਸੋਚ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ  ਦਬਾਓ (stress) ਅਤੇ ਖਿਚ (strain) ਬਹੁਤ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਜਾਨਵਰਪਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾਂ ਵੀ ਲੁਿਕਆਂ ਹੋਵੇ, ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਬਾਹਰ ਨਜ਼ਰ ਆ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈਜਿਵੇ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਾਲੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣੇ ਹਨ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਤਰਾਂ (ਪੰਨਾ 85) ਸਾਨੂੰ ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਇੱਕਾ ਦੁੱਕਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ

 

      ਇਕਿ ਵਲੁ ਛਲੁ ਕਰਿ ਕੈ ਖਾਵਦੇ ਮੁਹਹੁ ਕੂੜੁ ਕੁਸਤੁ ਤਿਨੀ ਢਾਹਿਆ

      ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਭਾਵੈ ਸੋ ਕਰਹਿ ਤੁਧੁ ਓਤੈ ਕੰਮਿ ਓਇ ਲਾਇਆ


(Some eat and survive by practicing fraud and deceit and they speak falsehood and lies. As it pleases You God, You assign them their tasks.)

 

ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਨਾ 1140 ਤੋਂ:

            ਹਉਮੈਰੋਗੁਮਾਨੁਖਕਉਦੀਨਾ


 (Mankind is afflicted with the disease of egotism.)

 

            ਹਉਮੈ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਜਾਤੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਾਂਝੇ ਮਨੁਖੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈਇਹ ਬੀਮਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਾਡੇ ਤੇ ਤਦ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਾਤੀ ਮਸਲਾ ਬਣਾ ਕੇ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਾ ਬਣਾਈਏਇਹੋ ਸੋਝੀ ਹੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈਇਸ ਸੋਝੀ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸਾਡਾ ਕੁਝ ਬਿਗਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਅੜਚਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸੋਝੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਾਤੀ ਮਸਲਾ ਬਣਾ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

      

            ਜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਤੇ ਚੀਨ ਵਾਲੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨੂੰਂ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਜਰੀਏ ਨਾਲ ਵੇਖੀਏ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਾਈਏ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਉਮੈ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਸੂਭਾਉ ਹਨ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੁਰੇ ਲਗਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਚੁੰਬਦੇ ਹਨ?

      ਤਾਕਤਵਾਰ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨਾਲ ਧੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨੀ

      ਘੱਟ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮਦਨੀ ਜਾਂ ਧਨੀ ਬਨਣ ਦੀ ਇਸ਼ਾ

      ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ ਜਾਂ ਬੇਈਮਾਨੀ ਕਰਨੀ

      ਲਾਲਚੀ ਜਾਂ ਸੁਆਰਥੀ ਹੋਣਾ

      ਡਾਢਾ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋਣਾ 

       

             ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕੜਿੱਕੀ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਕੋੰਿਸ਼ਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਖੂਬ ਬਦਨਾਮੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਇਹ ਕਿਤੇ ਬਚ ਨਾ ਜਾਵੇਇਸ ਕਾਰਨ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਬਾਹਰ ਵਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਲ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਹਉਮੈ ਦੇ ਜੋ ਸੂਭਾਉ ਸਾਨੂੰ ਦੁਸਰਿਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਬੁਰੇ ਲਗਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਭੀ ਮਜ਼ੁਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇ ਘਟ ਅਨੁਪ਼ਾਤ ਵਿਚ ਹੋਣਅਜੇਹੇ ਮੌਕਿਆ ਤੇ ਸਵਾਏ ਇਹ ਸਿਖਣ ਦੇ ਕਿ ਹਉਮੈ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਅੰਸ਼ ਹਾਲੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਹਨ ਅਸੀਂ ਊਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੁੰਝਲ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਕਰ ਦਿੰਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਸਮਝ ਕੇ ਅਸੀਂ ਭੁਲਾ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂਇਸ ਤਰਾਂ ਹਉਮੈ ਦਾ ਰੋਗ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਜਾਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਇਨ੍ਹਾ ਮੌਕਿਆ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਪੁਰੀ ਸੋਝੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸਾਡੀ ਜ਼ਾਤੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾ ਬਣ ਜਾਵੇ

       

            ਪ੍ਰੇਮ ਜੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ points ਲਗਭੱਗ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ (99.89%) ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਢੁੱਕਦੇ ਹਨ

 

      ਪਤੀ ਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਨਜਾਇਜ਼ ਫਾਇਦਾ ਲੈਣਾ ਜਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ dominate ਕਰਨ ਦੀ       ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾ ਜੀਉਣਾ

      ਮਾਂ ਪਿਓ ਦਾ ਆਪਣੀ ਸ਼ੇਖਾਖੋਰੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੱਦ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਖਲ ਦੇਣਾ ਓਹ ਵੀ ਇਹ       ਕਹਿ ਕੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਹੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ।     

      ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ ਤੇ ਨੂੁੰਹ ਦਾ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਵਾਲਾ ਵਿਓਹਾਰ ਨਾ ਕਰਂਨਾ

      ਦੋ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਚਮਚਾਗਿਰੀ ਵਾਲਾ ਵਿਓਹਾਰ ਚਹੁਣਾ

      ਉੱਚੀਆਂ ਪਦਵੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ  ਦਾ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਪਦਵੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਕਰਂਨਾ

       

            ਮਾਂ-ਪਿਉ, ਭੈਣ, ਭਰਾ, ਯ਼ਾਰ-ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਲ ਸਾਡਾ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਇਹ ਛਾਪ ਸਾਡੇ ਮਨ ਤੇ ਉੱਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈਅਸੀ ਆਪਣਾ ਇਹ ਛਾਪਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਕੀਮਤ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਚੰਹੁਦੇ ਹਾਂਇਹ ਹਓੁਮੈ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਅਸਰ ਹੈਇਸ ਛਾਪੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਬੀਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੁੰ ਤੰਗ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇਕਈ ਮਾਨੁੱਖ ਤਾਂ ਅਪਣੇ ਬੀਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੁੰ ਇੰਨਾਂ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਬਾਹਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਾਲ ਇੰਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਤੁਕਾਂ (ਪੰਨਾ 85) ਸਾਡੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਦਤਾਂ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:

      

            ਗਲੀ ਅਸੀ ਚੰਗੀਆ ਆਚਾਰੀ ਬੁਰੀਆਹ

            ਮਨਹੁ ਕੁਸੁਧਾ ਕਾਲੀਆ ਬਾਹਰਿ ਚਿਟਵੀਆਹ

 

      We are good at talking, but our actions are bad.

      

            ਕੁਝ ਲੋਕ ਐਸੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂਉਹ ਹੱਥ ਵਿਚ ਜਾਲ ਤੇ ਦਾਣਾ ਫੜੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਦੇ ਹਨਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ ਤੋਂ ਰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਿਚਕਚਾਉਂਦੇਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:

      

  • ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੇਕਨੂੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਓਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
  • ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਅੱਠਾਂ-ਅੱਠਾ, ਦਸਾਂ-ਦਸਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਤੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ 
  • ਅਸੀਂ ਹੈਵਾਨ ਕਿਉਂ ਬਣਦੇ ਹਾਂ? ਇਸ ਇਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਕਿਉਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ?

      

            ਕੀ ਠੀਕ ਤੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ information ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ? ਸਾਡੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ  ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵੀ ਲੁਕੀੇ ਬੈਠੀ ਹੈਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਸਚਾਈ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਝੂਠ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚੋ ਕੱਢ ਕੇ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈਜੇ ਅਸੀਂ ਗਲਤ ਕੰਮ ਛੱਡਦੇ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਵਾਂਗੇਫਰੀਦ ਜੀ ਦਾ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਸ਼ਲੋਕ (ਪੰਨਾ 1381) ਇਸ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ

       

            ਫਰੀਦਾ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹੀ ਕੰਮੀ ਨਾਹਿ ਗੁਣ ਤੇ ਕੰਮੜੇ ਵਿਸਾਰਿ

      Fareed ji says, forget about those deeds which do not bring       merit.

       

            ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕੰਮ ਗਲਤ, ਝੂਠੇ ਤੇ ਬੇਕਾਰ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਛੱ਼ਡ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ?

      

  • ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼
  • ਆਪਣੀਆਂ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਅਤੇ ਤਰੁਟੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
  • ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਰੋਅਬ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਇਛਾ
  • ਫੋਕੀ ਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਚਾਹਤ
  • ਆਪਣੇ ਖੋਖਲੇਪਨ ਨੂੰ ਲਕੋ ਲੈਣਾ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ

            ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ

                 

      ਸਾਨੂੰ ਇੰਨੀ ਆਪੋ ਧਾਪ ਕਿਉਂ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ?

      ਕੀ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਆਪ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?

      ਕੀ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਾਹਰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜ਼ੂਦ       ਨਹੀ ਹੈ?

      ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਦੂਸਰਿਆਂ ਵਲ ਉਂਗਲੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਦ ਤਕ ਬਚਾਈ ਜਾਵੇਗਾ?

      ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਕ ਚੰਗਾ ਸਮਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ?

      ਕੀ ਸਾਡੀ ਹਾਲੇ ਜਾਗ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲੀ? ਨੀਂਦ ਕਾਫੀ ਗੂਹੜੀ ਹੈ

      ਜਾਂ ਹਾਲੇ ਅਸੀਂ ਇਸਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ?   

    

   
         
   

       

 

ਜੁਲਾਈ 7, 2007

ਅਸੀਂ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਕਿਉਂ ਹਾਂ?

                                           -ਰੋਜ਼ੀ ਸਿੰਘ

ਗੁਲਾਮੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਆਪਾ ਇਕ ਬੋਝ ਥੱਲੇ ਦੱਬਿਆਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕੋਹੜ ਹੈ ਜੋ ਇਨਸਾਨੀ ਸੋਚ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਰਹਿਮ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈਗੁਲਾਮੀ ਨੂੰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਮਾਨਸਿਕ ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗੁਲਾਮੀਮਾਨਸਿਕ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰ ਔਰਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨਪੜ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਲਾਮ ਔਰਤਾਂ ਅਖੌਤੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਡੇਰਿਆਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨਮਰਦ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਦੋਨੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨਅਮਰੀਕਾ, ਕਨੇਡਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਵੀ 58 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਸੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੁਲਾਮ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈਪਤਨੀ ਪਤੀ ਦੀ ਗੁਲਾਮ ਹੈ, ਪਤੀ ਅੱਗੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਅੱਗੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਨੇਗੱਲ ਸਿਰਫ ਏਥੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬਲੈਕਮੇਲ ਕਰਕੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਫੋਲਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ

               

                ਭਾਰਤ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਕਦੀ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਕਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੋ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਉਤੇ ਅਤੀਤ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਸਾਏ ਪੀੜੀ ਦਰ ਪੀੜੀ ਚਲਦੇ ਆ ਰਹੇ ਨੇਅੰਗਰੇਜ਼ ਤਾਂ ਚਲੇ ਗਏ  ਤੇ ਰਹੇ ਮੁਗਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਅਫਸਰ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਕੁੰਡਲੀ ਮਾਰੀ ਬੈਠੇ ਹਨ ਅੱਵਲ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਸਰਕਾਰੇ ਦਰਬਾਰੇ ਫਰਿਆਦ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਭੁਲੇਖੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇੰਝ ਪੇਸ਼ ਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੁਜ਼ਰਮ ਹੋਵੇ ਤੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੂੰ ਆਰਡਰ ਝਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਫਰਿਆਦੀ ਵਿਚਾਰਾ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਕੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਜਾ ਕੇ ਕਿਤੇ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤ ਉਸਦੀ ਫਰਿਆਦ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

               

                ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਥਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਫ ਲੈਣ ਗਿਆ ਇਨਸਾਨ ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਓਏ ਓਏ ਸੁਣਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁਨਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪੇਪਰਾਂ ਦਾ ਬੰਡਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਚਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦੈਬੱਸਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਤੂੜ ਤੂੜ ਕੇ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ ਤੇ ਟਿਕਟ ਦੇਣ ਲੱਗਿਆਂ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਖੁੱਲੇ ਪੈਸੇ ਨਾ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਟਿਕਟ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕੰਡਕਟਰ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਲਾਮ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਦੀ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੇ ਨੇ ਅਤੇ ਜਦ ਡਾਕਟਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਮਰੀਜ਼ ਲੰਮੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਜਿਵੇਂ ਖਰਾਬਾ ਮਿਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

               

                ਡਾਕਖਾਨਿਆਂ, ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਦੇ ਕਈ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਵਰਗ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਦ ਵੀ ਕਿਸੇ ਰੋਹਬਦਾਰ ਪਦਵੀ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋ ਜਾਈਏ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜਦ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦਮ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਦ ਅਸੀਂ ਇਸ ਤਰਾ੍ਹਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈਤੇ ਜਦ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀ ਬਦਲਾ ਲਊ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕਈ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਲਾਮ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ

               

                ਚਲੋ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਗਲਤ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਯਾਰਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬਲੈਕਮੇਲ (ਇੰਮੋਸ਼ਨਲ ਬਲੈਕਮੇਲ) ਕਰਕੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾਪਰ ਹਜਾਰਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਕਸਬਿਆਂ ਦੇ ਚੌਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀ ਵਾਂਗ ਵਿਕਣ ਲਈ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਖਲੋਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਜਿਨਾ੍ਹਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਰੇਟ ਉੱਤੇ ਦਿਹਾੜੀ ਲਈ ਖਰੀਦ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਉਹ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ....? ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਝਿੜਕਣਾ ਸਾਡੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਧੀਨ ਹਾਲੇ ਜਾਇਜ਼ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈਜੇ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਜਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਝਿੜਕਾਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਜੇ ਗੁਲਾਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਢਾਬਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਖਾਂ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਰੋਜ਼ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਝਿੜਕਾਂ ਤੇ ਥੱਪੜ ਸਹਿਣ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਕੀ ਉਹ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ.....? ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੱਸ ਨਹੀਂਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਬਿਰਧ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕੰਮ ਕਾਰ ਤੋਂ ਨਕਾਰ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਔਲਾਦ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹੇਠ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈਕੀ ਇਹ ਗੁਲਾਮੀ ਨਹੀਂ ..? ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਪਤੀ ਦੇ ਮ਼ੂੰਹ ਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਮੋਏ ਕੁੱਤੇ ਵਰਗੀ ਬਦਬੂ ਸਹਿਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਸਹਿਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇਕੀ ਏ ਗੁਲਾਮੀ ਨਹੀਂ....? ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਔਰਤਾਂ ਰੋੜੀ ਬਜਰੀ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਅੱਗੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੱਥ ਫੈਲਾਈ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਮੰਗਦੀਆਂ ਨੇਕੀ ਇਹ ਗੁਲਾਮੀ ਨਹੀਂ?

               

                ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਸਮਝਣਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਹਾਉਮੈ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾਉਣਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਿਖਾਉਣਾ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰੋਹਬ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ, ਫੋਕੀ ਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਚਾਹਤ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਆਗਿਆਨਤਾ ਅਤੇ ਖੋਖਲੇਪਨ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰਾ੍ਹਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹਾਂਝੂਠੀ ਚੌਧਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰਵਉੱਚ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਚਾਹਤ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਵਲ ਲਿਜਾ ਰਹੀ ਹੈਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਲਾਮੀ ਸਾਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਦਕਾ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੇ ਨਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ

               

                ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਬਹੁਤ ਜਿਂਆਦਾ ਹੈਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਟੁੰਡੀ ਲਾਟ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈਅਫਸ਼ਰਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਫੋਕੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦਾਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਨੈਤਿਕ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰਤਾ ਵਾਲਾ ਰਵੀਆ ਭੁੱਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਝੂਠੀ ਇੰਮੇਜ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦਿਖਾਉਂਣ ਦੇ ਆਦੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਕਈ ਅਜੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਸੁਣੇ ਨੇ ''ਲੈ ਇਸ ਨਲਾਇਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕੱਲ ਮਿੰਟੋ ਮਿੰਟੀ ਮੈਂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇਚਲਦੀ ਏ ਆਪਣੀ ਬੜੀ....'' ਇਸ ਫਿਕਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ ਗਏ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸਦੇ ਅਹਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਨਾ ਚੁਕਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਇਕ ਦੋਸਤ ਕੁੱਤੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈਮੈ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਇਹਨਾ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ ਬੈਠ ਜਾ ਤਾਂ ਉਹ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈਜੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਉੱਠ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈਇਹ ਤੇਰੀ ਹਾਉਮੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਦੂਜਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅੱਗੋਂ ਇਹ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ''ਜੋ ਲੋਕ ਆਪ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਤਰਸਦੇ ਹੋਣ ਉਹ ਇਹ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀ ਪਾਲ ਸਕਦੇ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸੜੀ ਜਾਣਗੇ'' ਦੱਸੋ ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਭਲਾ ? ਕੁੱਤੇ ਪਾਲਣਾ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸਗੋਂ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਅਤੇ ਰਈਸਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੌਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਗਰੀਬ ਲੋਕ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ ਪਾਲ ਲੈਣ ਤਾਂ ਜਾਨਵਰ ਹੀ ਬੇਜ਼ਤੀ ਕਰੀ ਜਾਂਣਗੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਗਰੀਬ ਨੇ ਤੋਤਾ ਪਾਲ ਲਿਆਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਥੱਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਆਏ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, ''ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਚੂਰੀ ਖਾਣੀ ਏ?'' ਤੋਤੇ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਝੱਟ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ''ਸਾਲਿਆ ਕਦੀ ਆਪ ਖਾਦੀ ਊ'' ਸੋ ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਦੌੜ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

               

                ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਹੋਣ ਜੋ ਹਰ ਵਕਤ ਸਾਡੀ ਟਹਿਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਜਦ ਕੋਈ ਸਾਡੇ ਘਰੇ ਆਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੋਹਬ ਝਾੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹੈਸੀਅਤ ਦਾ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕਰ ਸਕੀਏਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਡੀ ਬਿਮਾਰ ਸੋਚ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹੈ

               

                ਲੋੜ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ, ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀਨਿਮਰਤਾ ਬਿਨਾਂ ਅਸੀਂ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕ ਸਾਡੀ ਇਜ਼ਤ ਅਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾ ਪ੍ਰਤੀ ਬਣਦਾ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।  ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਮੀਰ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਨਸਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਕਦੀ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੀ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਹੈਇਸ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ, ਨਰੋਈ ਸੋਚ, ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ

                   

   
         
   

       

 

ਜੁਲਾਈ 10, 2007

ਅਸੀਂ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਕਿਉਂ ਹਾਂ?

                                                                         -ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ

 

                ਚਲੋ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਗੁਲਾਮ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਹਾਂਤੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਂਘ ਵਿੱਚ ਘਾਤ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂਅੰਦਰੋਂ ਇਰਾਦਾ ਸਾਡਾ ਸਭ ਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ - ਘਟ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਲ ਪਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸ਼ਾਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਇਨਸਾਨ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧੱਕੜ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਡ ਜ਼ਾਂਦੇ ਹਨਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨਬਾਕੀ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਡਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਮੌਕੇ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨਤੇ ਜੇ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਘੱਟ ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ

                

                ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਦਮੀਆਂ, ਔਰਤਾਂ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈਪਰ ਗੱਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਹਰ ਇਨਸਾਨ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਰਗੜੇ ਵਿਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਮਝੋ ਕਦੀ ਵੀ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈਸਭ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਧਾਪ ਮਚੀ ਹੋਈ ਹੈਇਹ ਸਮਾਜ ਸਥਾਪਨਾ ਹੈ - ਸਾਡੇ ਇਨਸਾਨੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਉਪਜਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਹਾਂ। 

                

ਨਾਨਕੁ ਨੀਚੁ ਕਹੈ ਬੀਚਾਰੁ

Nanak describes the state of the lowly.

                

ਧਾਣਕ ਰੂਪਿ ਰਹਾ ਕਰਤਾਰ ੨੯

I live as a wild hunter, O Creator!

                

ਕੂੜੁ ਛੁਰਾ ਮੁਠਾ ਮੁਰਦਾਰੁ

Falsehood is my dagger; through deception, I eat the carcasses of the dead.

                

                ਜਿਵੇ ਰੋਜ਼ੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਗੱਲ ਸਿਰਫ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂਭਾਵੇਂ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਆਫੀਸਰ ਦਾ ਚਪੜਾਸੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੱਸ ਕੰਡਕਟਰ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਹੀ ਸਿਸਟਮ ਹੈਅਸੀ ਸਾਰੇ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਹਾਂ

                

                ਜੋ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਹੈ ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਭਾਲ਼ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਲਕੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਬੜਾ ਦੁਖਦਾਇਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਦੂਸਰਿਆ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਉਠਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼, ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨਹਰ ਵੇਲੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ ਸਾਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕਾਰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀ ਮਜ਼ਬੂਰਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ

                

                ਜੋ ਕੰਮ ਅਸੀਂ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗਾ ਪੜ੍ਹ ਲਿਖ ਕੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਗੁਲਾਮ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾਜਿਹੜੇ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਬਿਜ਼ਨਸ ਖੋਲਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਥੱਲੇ ਨੌਕਰ ਰੱਖ ਸਕਣਇਸ ਆਪੋ-ਧਾਪ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆ ਰਾਹੀਂ ਰੱਖ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ

               

                ਬਹੁਤ ਇਨਸਾਨ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿ ਕੋਈ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਏਗਾ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਗਏ, ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਸਿਸਟਮ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਦੂਸਰਾ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬੀਮਾਰ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਅਸਲੀ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਹਾਂਇਹ ਸਿਸਟਮ ਤਦ ਤੱਕ ਬੀਮਾਰ ਰਹੇਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਡੀ ਉਂਗਲ ਦੂਜਿਆਂ ਵਲ ਉੱਠਦੀ ਰਹੇਗੀ

                

                ਤੁਸੀਂ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤਾਂ ਸੁਣੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀਜਦੋਂ ਸਭ ਚੂਹਿਆਂ ਨੇ ਸੋਚ ਸੋਚ ਕੇ ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਪਰੋਬਲਮ ਦਾ ਹਲ ਲੱਭ ਲਿਆ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਚਲੋ ਬਈ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਜਾ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕਰੀਏ ਅੱਜ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਬੜੀ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀਕਿਨਾਂ ਸੋਹਣਾ ਹਲ ਮਿਲਿਆ - ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਗਲ ਟੱਲੀ ਬੰਨਣ ਦਾਪਰ ਟੱਲੀ ਬੰਨੇ ਕੌਣ?

                 

                ਚਲੋ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਹਲ ਤਾਂ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਸਿਸਟਮ ਬੀਮਾਰ ਹੈਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਆਪਾਂ ਵੀ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੋਚ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਿਸਟਮ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾਪੰਜ ਸੋ ਸਾਲ ਹੋਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣਗੇ

                

                ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਕ ਰਸਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈਉਂਗਲੀ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲ ਉਠਾਉਣ  ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਨੂੰ ਮਰੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਲ ਕਰ ਲਈਏਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਈਏਉਹ ਵੀ ਕੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਅੱਜ ਹੀਕਿਵੇਂ? ਹਰ ਗਲਤ ਕੰਮ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅੱਜ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਈਏਕੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਇਹ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ?

                      

   
         
   

       

 

ਜੁਲਾਈ 11, 2007

ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ

                                            -ਹਰਬਖਸ਼ ਮਕ਼ਸੂਦਪੁਰੀ

 

ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਲਈ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਯੁਗਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਈ ਹੈਹਰ ਬੰਦਾ, ਭਾਵੇ਼ ਕਹੇ ਕੁਝ ਵੀ, ਚਾਹੁੰਦਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਔਖਾ ਤੇ ਗੰਦਾ ਕੰਮ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇ, ਉਹਦੀ ਥਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਰ ਦੇਵੇਉਸ ਬੰਦੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਲਈ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਨਹੀਂਕਰੇਗਾ ਉਹੀ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਹੇਠ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਹਦੀ ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਆਰਥਕ ਹੈਸੀਅਤ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਨੀਵੀਂ ਹੋਵੇ।  ਜਾਤ ਪਾਤ ਦਾ ਮਹਾ ਜਾਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇਸੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਇਸੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਿਚੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ

               

                ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਾਤੀ ਦੇ ਲੰਮੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਹੈਕਦੀਂ ਇਹ ਇਕ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਦੂਜੇ ਕਬੀਲੇ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਹਾਰੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਸੀਕਦੀਂ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਦੀਂ ਇਹ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵੀਂ ਜ਼ਾਤ ਜਾਂ ਨਸਲ ਦਾ ਗਰਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ ਗੰਦੇ ਤੇ ਔਖੇ ਕੰਮ ਹੀ ਨਿਯਤ ਕਰ ਦੇਣ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਸੀਕਦੀਂ ਇਹ ਬੰਧੂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਾਂ ਵਗਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰ ਗਿਆ। 

               

                ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਉਹਦਾ ਦਰਜਾ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਉਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਦਾਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ਼ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਵਰਤਨ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਰਹੀ ਉਹ ਸਦਾ ਆਦਮੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੀ।  ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀਕਮਜ਼ੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਸਰੀਰਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਜਾਂ ਸਮਝ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਅਤੇ ਜਾਂ ਆਰਥਕ ਪੱਖ ਤੋਂ, ਅੱਜ ਵੀ ਉਸਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਅੱਜ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਤੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾ ਬਣਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈਉਂਝ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਤੀਵੀਂ ਸ਼ੋਅਕੇਸ ਦੀ ਵਸਤੂ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈਹੁੰਦਾ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਘੜੇ ਕ਼ਾਨੂੰਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੈ

               

                ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਦੇਪਿਉ ਔਲਾਦ ਨੂੰ ਉਹੀ ਕੁਝ ਬਣਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸਨੂੰ ਆਪ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਔਲਾਦ ਉਹ ਕੁਝ ਬਣਨਾ ਚਾਹੇ ਜਾਂ ਨਾਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 'ਇਹ ਕਰ, ਇਹ ਨਾ ਕਰ' ਜਿਹੇ ਹੁਕਮ ਚਾੜ੍ਹਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਿਚ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ

               

                ਫੇਰ ਕੀਤਾ ਕੀ ਜਾਵੇ? ਕੀਤਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾਜਦੋਂ ਤਕ ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਸਾਵਾਂ ਹੈ, ਇਕ ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਣ ਇਹਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣੀ ਹੀ ਹੈਜਿਸਦੇ ਪਾਸ ਵਾਧੂ ਧਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹ,ੈ ਉਹ ਉਸ ਧਨ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈਤਕੜੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਮਾੜੇ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ, ਤਕੜੇ ਵਰਗ ਦਾ ਮਾੜੇ ਵਰਗ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਤਕੜੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਮਾੜੇ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ ਸਭ ਇੱਕੋ ਕੜੀ ਦੇ ਮਣਕੇ ਹਨਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕੋ ਕਾਰਨ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ ਅਸਾਵਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਆਰਥਕ ਪ੍ਰਬੰਧ

                      

   
         
   

       

 

ਜੁਲਾਈ 11, 2007

ਅਸੀਂ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਕਿਉਂ ਹਾਂ?

                                                           -ਬਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ

 

ਸਾਡੇ ਵਡੇਰੇ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਗੁਲਾਮ ਰਹੇ ਹਨਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਲਾਮੀ ਭੁੱਲੇ ਨਹੀਂਅੱਜ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਹੈਦੇਸ਼ ਨੇ ਤਰੱਕੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਵੀ ਖੁਲ੍ਹਾ ਹੈਜਦੋਂ ਉਹ ਲੋਕ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕਰਕੇ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਦੂਜੇ ਗਰੀਬ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਆਦਮੀ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈ ਗਈ ਹੈਖਾ ਪੀ ਕੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਖਰੀਦੋ ਫਰੋਖਤ ਕਰਨ ਤੁਰ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਜਾਂ ਠੰਢੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੀ ਵੀ ਲਗਾ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨਇਸ ਅਰਾਮ ਦੇ ਫਲ ਸਰੂਪ ਉਹ ਮੋਟੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ

                 

                ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਦੋਸਤ ਦਾ (ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ) ਰੋਟੀ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨੌਕਰ ਛੁੱਟੀ ਤੇ ਚਲੇ ਗਿਆਉਸਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਫ਼ਾਨ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆਘਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਜੀਅ ਸਨ, ਇਕ ਬੱਚਾ ਤੇ ਦੋ ਦੰਪਤੀ ਜੋੜੇਮੈਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਤਾਂ ਐਨਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਫਿਰ ਇਹ ਹੰਗਾਮਾ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਸ਼ਤਾ ਜਾਂ ਦੁਪਿਹਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਵਕਤ ਤੇ ਨਾ ਮਿਲਿਆਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕਰੇ ਕਿ ਮੈਂ ਹੀ ਉੱਠ ਕੇ ਰਸੋਈ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਲਵਾਂ ਪਰ ਬਿਗਾਨਾ ਘਰ ਸੀਉਹ ਲੋਕ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮਸਾਂ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ

                    

                ਮੇਰੇ ਇਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਈ 30 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਗਰੀਬ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਮੰਗਵਾਈਉਹ ਲੜਕੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਸਕਦੀਉਸਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੀਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਤਨਖਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਲੜਕੀ ਘਰੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈਜਾਣ ਲੱਗੀ ਉਹ ਇਕ ਨੋਟ ਲਿਖ ਕੇ ਰੱਖ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀਉਸ ਲਈ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਇਹੀ ਇਕ ਰਸਤਾ ਸੀ

                

                ਕਿਉਂਕਿ ਆਦਮੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਨਾਲੋਂ ਤਕੜੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਲਾਮ ਸਮਝਦੇ ਹਨਕੋਈ ਆਪਣੀ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਇੱਥੇ ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਨਹੀਂ  

                      

   
         
   

            

 

ਜੁਲਾਈ 12, 2007

ਅਸੀਂ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਕਿਉਂ ਹਾਂ?

                                                                                       -ਮਹਿੰਦਰ ਭਟਨਾਗਰ

 

ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਹੀ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਜੀਵ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਨੇ ਦੂਜੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਸਤ ਦਿਮਾਗ ਬਖਸ਼ਿਆ ਹੈ ਆਦੀ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਪਵੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਸਾਰੂ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ (ਡੋਮੇਸਟੀਕੇਟ) ਬਨਾਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਵੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਕਾਢ ਪਿੱਛੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਇਹੋ ਹੀ ਸੋਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵੀ ਇਸੇ ਸੋਚ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਚਲੋ ਠੀਕ ਸੀ, ਪਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਉਦੋਂ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਨਾ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖ਼ਰੀਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਰ ਬੇਜ਼ਾਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਸਮਝਣ ਲਗ ਪੈਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਮਾਲਕਾਨਾ ਹੱਕ ਜਤਾਉਣ ਲਗ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ

                

                ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਬੁਰਾ ਲੱਗੇਗਾ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹਾਂਗਾ ਕਿ ਇਨਸਾਨ  ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ, ਰੱਬ ਵੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ਹੈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਜਾਨ ਮਿਲਟਨ ਨੇ 'ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਲਾਸਟ' ਵਿੱਚ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਬੜੇ ਹੀ ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ 'ਗਾਡ' ਦੀ ਡਿਕਟੇਟਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਾਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਖਤ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਰਬਾਰੀ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹੀ ਅਤੇ ਨੀਵੀਂ ਪਾਈ ਖੜੇ ਹਨਧੰਨ ਦਾ ਦੇਵਤਾ (ਫਾਈਨਾਂਸ ਮਨਿਸਟਰ) ਮੈਮਣ ਤਾਂ ਸਦਾ ਹੀ ਨੀਵੀਂ ਪਾਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਰੱਬ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰੱਬ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬੋਲ ਵੀ ਸਕੇ ਰੱਬ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਗੁਲਾਮ ! ਪਰ ਰੱਬ ਦੇ ਇਸ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦਰਬਾਰੀ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦੀ ਇਸ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਹੈ 'ਸੇਟਨ'ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਰੱਬ ਤੋਂ ਜ਼ਮਹੂਰੀਅਤ (ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਰੱਬ ਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਬੜਾ ਵੱਟ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਉਸਦੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਨ ਦੀ ਵੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸੇਟਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਧੱਕੇ ਮਾਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਵਿਚਾਰਾ ਸੇਟਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ 'ਚ ਸ਼ੈਤਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਰੱਬ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜ਼ਮਹੂਰੀਅਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਿਲਟਨ ਦੀ ਮਨ-ਘੜਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ; ਮਿਲਟਨ ਨੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ (ਓਲਡ ਟੈਸਟਾਮੈਂਟ 2 Enoch 29:4-5)ਜੇ ਰੱਬ ਇਸ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਇਹ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਮਿਲੀ ਹੈ

                

                ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਰਗਾ ਸਲੂਕ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਵਾਕਈ ਨਿਖੇਧੀ ਲਾਇਕ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਮਾਪੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਹੋਣਗੇ ਦਰਅਸਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘੂਰੀ ਵੱਟ ਕੇ ਸਿੱਧੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਲਿਆਉਣਾ ਬੱਚਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ! ਇਹ ਗੱਲ ਅਲੱਗ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਕੱਲ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਦਿਮਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਹਰ ਚੰਗੀ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਲਈ ਬੀਜ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਵਤੀਰਾ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖਣ 'ਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ''ਇਟਸ ਮਾਈ ਲਾਈਫ'' ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਡਰੱਗ-ਅਡਿਕਟ, ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ, ਕਾਤਲ, ਜਿਸਮ-ਫਰੋਸ਼, ਚੋਰ-ਉਚੱਕੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕੁਝ ਬਣੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਅਲਬਰਟਾ ਦੀ ਇਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮਸਾਂ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਇਕ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੁਆਏ-ਫ੍ਰੈਂਡ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪੇ ਅਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ ਜ਼ਰਾ ਕਾਤਲ ਕੁੜੀ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇਖੋ ! ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜਾ ਰਹੀ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਟੀ ਵੀ 'ਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਖਣ ਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਹੁਣ ਇਹ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਤੇ ਨਾਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰਾਂ ਭਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਬੱਚੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਡਿਸਕੋ ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਡਾ ਰਹੇ ਹਨ

                

                ਕੋਈ 25 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਜਵਾਬ ਸੀ ''ਨੈਚੁਰਲ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ''ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ''ਕੀ ਗੱਬਰ ਸਿੰਘ ਨੈਚੁਰਲ ਮਾਹੌਲ 'ਚ ਨਹੀਂ ਪਲਿਆ ਸੀ?'' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝ ਹੀ ਗਏ ਹੋਵੋਗੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੁਣ ਹੈ ਮੇਰੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਖੈਰ ਉਸ ਸਕੂਲ 'ਚ ਦਾਖਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਉਹ ਸਵਾਲ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਖਲਬਲੀ ਮਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨਿਊ ਯਾਰਕ, ਲੰਡਨ, ਗਲਾਸਗੋ, ਮੁੰਬਈ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਪਾਇਲਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕੀ ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ 'ਅਜ਼ਾਦੀ' ਤੇ ਸਕੂਲ 'ਚ ਹੀ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ

                      

   
         
   

       

 

ਜੁਲਾਈ 16, 2007

ਅਸੀਂ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਕਿਉਂ ਹਾਂ?

                                                                         -ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਸੋਚ ਸੋਚ ਕੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪੁੱਜੇ ਹਾਂ ਕਿ:

1.   ਸਿਸਟਮ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

 
2.   ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਸਾਵਾਂ ਹੈ। ਤੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

 
3.   ਜੇ ਗੱਲ ਕੇਵਲ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਾਉਣ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਚਲੋ ਠੀਕ ਸੀ। ਪਰ ਦੂਸਰਿਆ ਨੂੰ ਬੇਜਾਨ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਣਾ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁੱਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

 
4.   ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਨਾ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸਲੀ ਵਜ੍ਹਾ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਹਾਂ। ਤੇ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਤਦ ਤੱਕ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦ ਤਕ ਸਾਡੀ ਉਂਗਲ ਬਾਹਰ ਵਲ ਉੱਠਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਾਹਰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜ਼ੂਦ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ? ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੌਲੇਟੀਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਂਗਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਕਿਤੇ ਆਪਣਾ ਬੱਚਾ ਪੌਲੇਟੀਸ਼ਨ ਬਣਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਗੇਮ ਖੇਲਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਡਭਾਗ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ। ਤੇ ਜੇ ਕਿਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪ ਪੌਲੇਟੀਸ਼ਨ ਬਣਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਮੰਨੋ ਇਸ ਵਰਗੀ ਰੀਸ ਹੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਭਾਵ ਅਸੀਂ ਦੋਗਲੇ ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਹਾਲ ਉਸ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਦੰਦ ਹੋਰ ਤੇ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

  

5.  ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਦੂਸਰਿਆਂ ਤੇ ਉਂਗਲ ਕਰਕੇ ਆਪ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿੳਂਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਿਵਾਏ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੇ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਤਾਂ ਦੂਸਰਿਆਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਦੱਸ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

  
6.   ਪਰ ਜੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਸੋਚੀਏ ਕਿ ਜੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਕੀ ਕੁਝ ਇਨਸਾਨ ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਹਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਵੀਹ ਤੀਹ ਹੋਰ ਇਨਸਾਨ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ ਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਕ ਇਕ ਕਰ ਕੇ ਕੁਝ ਇਨਸਾਨ ਵੀ ਆਪ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈ ਲੈਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਠੀਕ ਕਰ ਲੈਣ ਤਾਂ ਇਸ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।

 
7.   ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ, ਨਰੋਈ ਸੋਚ ਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਹੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁਝ ਆਪ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

                       

   
         
   

       

 

ਜੁਲਾਈ 28, 2007

ਅਸੀਂ ਗੁਲਾਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਦੀ ਕਿਉਂ ਹਾਂ?
                       -ਪ੍ਰੇਮ ਮਾਨ

ਮਹਿੰਦਰ ਭਟਨਾਗਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੈ

                 

                ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘੂਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਫ਼ਰਕ ਹੈਕਦੇ ਕਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘੂਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈਪਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੂਰਨ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਢੀਠ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਿਰਕੇ ਨਾਲੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੱਖੀਆਂ ਫੜ ਸਕਦੇ ਹਾਂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈਏ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈਪਰ ਕਈ ਮਾਪੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਠੋਸਦੇ ਹਨਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਡਾਕਟਰ ਨਾ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਤੂੰ ਜ਼ਿਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਹੀ ਹੈਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਗੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

             

                ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਿੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਣਕ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਹਾਰੀ ਤਾਂ ਜੰਮ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈਕੁਝ ਬੱਚੇ ਤਾਂ ਹਰ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖ਼ਰਾਬ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨਾ ਕਿ ਖ਼ਰਾਬ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈਜ਼ਰਾ ਝਾਤ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਖੋਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨੂੰ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ- ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਪਿੱਛੇ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟਫ਼ਰਕ ਇੰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਵਾਰਦਾਤ ਝੱਟ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਵਾਰਦਾਤ ਦੀ ਉੱਘ-ਸੁੱਘ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬੱਚੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੇ, ਇਮਾਨਦਾਰ, ਕਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਜ਼ੁਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਪਿਓ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਈਮਾਨੀ ਕਰਕੇ, ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ, ਦਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋੜ ਪਾ ਕੇ, ਅਸਲੀ ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਡਾਲਡਾ ਪਾ ਕੇ, ਬਲੈਕ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਹੱਕ ਮਾਰ ਕੇ ਪੈਸੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂਅਸੀਂ ਪੈਸੇ ਵਰਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਲਾਇਕ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਅਤੇ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਲਾਇਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਹੱਕ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਇਹੋ ਕੁਝ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨਖ਼ੈਰ ਗੱਲ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਈ

             

                ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਰੱਬ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ''ਰੱਬ ਇਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬੁਝਾਰਤ, ਰੱਬ ਇਕ ਗੋਰਖ ਧੰਦਾਖੋਲਣ ਲੱਗਿਆਂ ਪੇਚ ਏਸਦੇ ਕਾਫ਼ਰ ਹੋ ਜਾਏ ਬੰਦਾ।...'' ਰੱਬ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾਜਿਵੇਂ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ''ਵਸੀ ਰਬੁ ਹਿਆਲੀਐ ਜੰਗਲੁ ਕਿਆ ਢੂਢੇਹਿ॥" ਰੱਬ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣੀਏਅਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਉਸਦੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਦੇ ਹਾਂ - ਕਦੇ ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਆਪਣੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਾਰਨਰੱਬ ਵਲ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯਕੀਨ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈਕਈ ਵਾਰੀ ਅਸੀਂ ਡੇਰਿਆਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਰੱਬ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਓਲਡ ਟੈਸਟਾਮੈਂਟ, ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਮਹਿੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੀਸਸ ਕਰਾਈਸਟ ਦਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆਇਹ ਤਾਂ ਜੀਸਸ ਤੋਂ ਕਈ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਸਸ ਦੀਆਂ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਇਸ ਟੈਸਟਾਮੈਂਟ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨਮੈਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਜੀਸਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਲਿਖਿਆ ਨਹੀਂਇਸ ਵਿੱਚ ਜੀਸਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਸਚੀਐਨੀਟੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹਨਹਰ ਧਰਮ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ